मलाई जीपी र शुशील दाको नजरमा कसिगंर भईयो

यता स्व. गिरीजा प्रसाद कोईरालाले प्रधानमन्त्रीको हैसियतले पार्टी भित्रबाटै बिश्वासको मत लिँदा केही साँसदहरु अनुपस्थित भएर उहाँलाई असहयोग गरेको झोँकमा संसद नै बिघटन गरी २०५१ सालको मध्यावधि निर्वाचनको घोषणा गराउनुभयो । त्यो मध्यावधि निर्वाचनमा देशैभरी जनआन्दोलन २०४६ का सर्वमान्य नेता स्व. गणेशमान सिंहको नाममा नेपाली काँग्रेस बिरुद्ध खुलेरै अन्तर्घात भयो ।

नेपाली काँग्रेसका उम्मेदवार बिरुद्ध बागी उम्मेदवार खडा गर्ने होड नै चल्यो । यो गणेशमान जीको चाहनाले भएको थियो वा अन्य कुनै तत्वहरुको कुटील चालले त्यो मैले भन्न सक्ने कुरा भयन, तर स्व. गणेशमान जीको नाममा निकालिएको पर्चा पम्फलेटहरु छ्यापछ्याप्ती थिए । बर्दिया जिल्ला पनि यस्को प्रभावबाट अछुतो रहन सकेको थियन । यस होडवाजीमा बर्दिया जिल्लामा साईकल चिन्ह नेपाली काँग्रेसको बागी भयो । यो साईकल चिन्हको प्रचरप्रसार मैले खुलेरै गरेँ । त्यस बखत स्व. ज्ञानराज जी नेपाली काँग्रेसको तर्फबाट बर्दियाको तत्कालिन क्षेत्र नं. २ बाट उम्मेदवार हुनुहुन्थ्यो । साईकलको प्रचारप्रसार मैले गरेको सुनेर होला शुशिल दाको नजरमा म एउटा काँग्रेसको बाघीको रुपमा परीचित हुन पुगेँ ।

यसका अतिरिक्त २०४८ को आम निर्वाचनको समयमा स्व. गिरीजा प्रासद कोईराला निर्वाचनको माहौल नेपाली काँग्रेसको तर्फ पार्ने देशब्यापी दौडाहाको क्रममा बर्दिया जिल्लामा पनि आउनुभएको थियो । उहाँ तत्काल जिल्ला विकास समितिको गेष्ट हाउसमा बस्नुभएको थियो । कार्यकर्ताहरुसंगको भेटघाट पनि त्यहीँ थियो । म नेबिसंघको उपाध्यक्ष थिएँ त्यतिवेला । बर्दियाका काँग्रेसमा लागेका थारु समुदायका नेताहरुले बर्दियामा थारुले दुई उम्मेदवार पाउनुपर्ने दावी गरीरहेका थिए । उनीहरुले गिरीजा प्रसाद कोईराला सामु त्यो कुरा भन्न नसक्ने । मलाई अलि बोल्न सक्ने भनेर उनीहरुले मलाई अगाडी सारेर त्यो कुरा भन्ने भनेर गिरीजा जी संग बिहानको भेट मागियो । हामी पनि बिहानको भेटमा बिस पच्चीस जना थारुहरु वहाँसंग भेट गर्न वहाँको कोठामा गयौं ।

अब त्यहाँ कोही नबोल्ने भए । सबै उकुसमुकुस, एकअर्काको मुख ताक्ने । त्यसपछी फेरी मलाई नै दुई सिटको लागि उम्मेदवार थारुले पाउनुपर्छ भनेर भन्न उक्साए । म त मलाई नेता मानेको भनेर मख्ख पर्दै अगाडी बढेर हाम्रो माग जिरीजा जी संग राखेँ । उहाँले त्यसको प्रतिक्रिया केही नदिएर टाउको मात्र हल्लाउनुभयो । दुई शब्द मात्र बोल्नु भयोः दुई तिहाई सिट नेपाली काँग्रेसको पक्षमा ल्याउन पार्टीको उम्मेदवारलाई जिताउनु होस्, अहिले जातभातको कुरा गर्ने बेला भएको छैन । यती भनेर उहाँले हामीलाई बिदा दिनुभयो । अब मेरो मनमा संकाउपसंका उब्जियो । कतै गलत त भयन भनेर । थारुको कुरा गरेकोमा मलाई कतै साम्प्रदायिक त भन्ने होईनन् भन्ने मनमा लागि रह्यो ।

उता हाम्रै कुराको प्रभावले होला वा व्यक्तिगत चिनजानले गर्दा हो, स्व. मंगल प्रसाद थारु (उहाँ तत्काल नेकाँको जिल्ला उपाध्यक्ष हुनुहुन्थ्यो र उहाँको घर मोतिपुर गाउँमा थियो) लाई क्षेत्र नं. १ मा प्रतिनिधि सभाको नेपाली काँग्रेसको तर्फबाट उम्मेदवार दिइएको थियो । त्यो क्षेत्रको प्रचारप्रसार समितिको संयोजक पनि मलाई नै बनाईयो । तर नेपाली काँग्रेसले सबै सिटमा हार ब्यहोर्नु प¥यो । यद्यपी एमालेले त्यतीबेला बर्दियामा थारु समुदायबाट कसैलाई उम्मेदवार बनाएको थिएन, तापनि सबै सिट उसैले जित्यो । यसपछी यसको प्रभाव पछिसम्म पर्ने डर मेरो मनमा लागि रह्यो । यसपछि मेरो कुरामा पार्टी पँक्तिमा थारुको नारा लगाउँछ भन्ने कुरा भई रह्यो । यो गिरीजा जी ले पनि नोट गर्नु भएको थियो र शुशिल दा त झन् ज्ञानराज जीको बिरोधमा बाघी उम्मेदवारको प्रचारमा लागेको भनेर त्यसै चिढिनु भएकै थियो ।

यसका साथै नेपाली काँग्रेसको जिल्ला नेतृत्वहरुले मलाई नेबिसंघको बर्दिया जिल्लाको दोस्रो जिल्ला अधिवेशनमा मलाई सभापतिको रुपमा उम्मेदवार बनाउने र सहयोग गर्ने पक्कापक्की भएको थियो । त्यो अधिवेशन बर्दिया जिल्लाको पाताभारमा हुने भयो । म गुलरियाबाट सभापतिको उम्मेदवार हुने भन्दै पाताभार पुगेको थिएँ । त्यहाँ फेरी माहौल परीवर्तन भयो । नगेन्द्र रेग्मीले जिल्ला सभापतिको लागि मेरै बालसखालाई अगाडी सारे । म अलमलमा परेँ । अब के गर्ने नगर्ने भयो ।

फेरी जे त होला, उनैलाई समर्थन गर्छु भनेर म सभापतिको पदमा उम्मेदवार नहुने भनेर पछाडी सरे । र उनै बालसखालाई समर्थन गरेँ र म फेरी जिल्ला उपसभापतिमा बस्ने भएँ । उता पार्टीपँक्तीमा खैलाबैला भयो र रातारात एकजना अर्को उम्मेदवार तयार परियो । तर उनले त्यो अधिवेशनमा झिनो मतले हार ब्यहोर्नु पर्यो । अब मैले समर्थन गरेका जितेका नेबिसंघका सभापतिले मलाई कार्यवाहक सभापतिको जिम्मा लगाए ।

यसै बिच बिर्दिया जिल्लामा जिल्ला बिकास समितिको सभापतिको निर्वाचन हुने भयो । त्यस निर्वाचनमा नेपाली काँग्रेसले नारायण ज्ञवालीलाई सभापतिको उम्मेदवार बनाएको थियो भने एमालेले स्व. दीप बहादुरा रानालाई । जिल्ला सभापतिको लागि मतदान हुनुभन्दा दुई तीन दिन पहिले नेबिसंघको नाममा नेकाँका उम्मेदवार बिरुद्ध पर्चा पम्पलेट नै वितरण भएछ ।

यो कुराको मलाई पत्तै थिएन । म नेविसंघको जिल्ला उपसभापति भएर पनि थाहा भएन । उता नेबिसंघको जिल्ला समितिको निर्णय पनि बिरोध मै देखियो । मलाई समेत थाहा नदिएर त्यो निर्णय भएको रहेछ । यता नेपाली काँग्रेसका उम्मेदवार नारायण ज्ञवालीले हार पनि ब्यहोर्नु पर्यो । यसपछि त नेपाली काँग्रेस जिल्ला नेतृत्वहरुले हाम्रो नेतृत्वमा भएको नेबिसंघ समिति बिघटन गर्न नेपाली काँग्रेस केन्द्रिय समितिमा नै दवाब दिएछन् ।

उता नेबिसंघका तत्कालिन केन्द्रिय सभापति एन.पी. साँउदले काठमाण्डौबाट एक जना भट्टराई थर भएको त्रिबिबिमा अध्ययनरत नेबिसंघका कार्यकर्तालाई खटायर बर्दियाको नेबिसंघ बिघटन गरेका थिए । एउटा तदर्थ समिति गठन गरेर त्यसैको नेतृत्वमा नेबिसंघको तेस्रो जिल्ला अधिवेशन गरायो र त्यो अधिवेशनमा नगेन्द्र रेग्मीका उम्मेदवारले पराजय व्यहोरेको थिए । यसपछि बर्दियामा नगेन्द्र रेग्मीको पनि राजनितिक अवसान शुरु भयो भने मेरो त त्यसै पनि यो तीन वटा घटनाले राजनितिक भविष्य धरापमा परिसकेको थियो । शुशिल दा र जिपी कोईरालाको आँखाको कसिंगर जस्तै पो हुन पुगेछु ।

यसपछी मैले राजनितिक भबिष्य खोज्न छाडेर गैर सरकारी संस्थातर्फ लागे र जिल्ला अदालतमा वकालतको पेशा गर्न तर्फ तल्लिन भएँ । एनजिओमा लागेकोले एक दिन मलाई द एशिया फाउण्डेशनका कार्यक्रम अधिकृतले जिल्लामा महिला शसक्तिरण कार्यक्रमको जिल्ला संयोजक भएर काम गर्ने अफर आयो र त्यसैमा लागेर कानुन व्यवसायिको पेशा पनि छोडेर एनजिओ क्षेत्रमा नै आफ्नो भविष्य खोज्नतर्फ लागेँ । मलाई अहिले आयर के लाग्छ भने मैले दोस्रो अधिवेशनमा नेबिसंघको जिल्ला सभापति पदमा उम्मेदवार हुनै पर्ने रहेछ । त्यो छाडेको भएपनि कानुन व्यवसाय भने कुनै हालतमा पनि नछोड्नु पर्ने । छिटो नै नआत्तिनु पर्ने रहेछ । क्रमशः