आधुनिक समाज अनुकूल “ उदाहरणिय विदुवा नारी” स्वर्गीय नरपी शर्मा

एकराज शर्मा
अनौठो एक जीवनगाथा

रुकुमको पहाडी भेग, स्यानाखोलाको शान्त गाउँमा जन्मिएकी नरपी शर्मा गौतमको जीवन कुनै साधारण कथा थिएन। त्यो एउटा त्याग, धैर्यता, आस्था र संस्कारले भरिएको जीवनयात्रा थियो । जहाँ दुःखले उनलाई कमजोर बनाएको छैन । बरु अझ दृढ र संकल्पित बनायो। वि.सं. २००१ साल भाद्र ५ गते तत्कालीन स्यानाखोला पन्चायत पछि खोलागाउं गा वि स वडा नं -७ स्यानाखोलामा जन्मेकी नारी हुन । उनी स्वर्गीय केशरलाल उपाध्याय र स्वर्गीय तुलसादेवी उपाध्यायको कोखबाट जन्मिएकी हुन । उनि नन्दकुमार उपाध्याय आचार्य, गोपाल प्रसाद उपाध्याय र भागवत उपाध्यायकि दिदि हुन ।
उनको परिवारमा केशरलाल उपाध्यायकि दुईवटी श्रीमती मध्ये जेठी श्रीमतीबाट जन्मिएकी हुन ।

आचार्य परिवारमा उनी सानैदेखि संस्कारमा हुर्किएकी थिइन्। सात वर्षको उमेर २००८ सालमा उअन्को विवाह मुसिकोट नगरपालिका वडा नं – १० मा स्वर्गीय पुण्यप्रसाद गौतमसंग विवाह बन्धनमा बांधिएकी थिन । उनी १९ वर्षको हुंदा भाग्यले उनलाई बाल्यकालमै जीवनको कठोर यथार्थसँग परिचित गरायो। केवल ७ वर्षको कोमल उमेरमा उनी वैवाहिक जीवनमा बाँधिइन्। खेल्ने, पढ्ने र सपना बुन्ने उमेरमा उनले श्रीमतीको जिम्मेवारी बोकिन्।

समयसँगै उनी जीवनसँग घुलमिल हुन थालिन्, तर नियतिले उनलाई अझ ठूलो पीडा दिन बाँकी नै थियो। वैवाहिक जीवनको ११ वर्ष बित्न नपाउँदै, जब उनी मात्र १९ वर्षकी युवती थिइन्उ । सोही उमेरमा उनका श्रीमान् पुण्यप्रसाद गौतमको असामयिक निधन भयो। त्यो क्षणले उनको जीवनको दिशा नै बदलिदियो। एकाएक उनी विधवा बनिन त्योपनि त्यो समयको समाजमा, जहाँ विधवाको जीवन अनेक प्रतिबन्ध र पीडाले घेरिएको थियो । उनले त्यो समाजमा निकै संघर्ष गर्दै आएकी थिन ।

तर नरपी गौतमले हार मानिनन्। उनले आफ्नो जीवनलाई शोकमा डुबाएर होइन, धर्म र कर्ममा समर्पित गरेर अघि बढाउने निर्णय गरिन्। उनी माइतीघरमा बस्दै साधना, पूजा र नियममा आफ्नो दिन बिताउन थालिन्। रातो पहिरन त्यागिन्, गहना प्रयोग गरिनन्, सादा जीवन अपनाइन्। अरूले पकाएको खाना नखाने, बजारको वस्तु प्रयोग नगर्ने जस्ता कठोर नियमहरू उनले जीवनभर पालना गरिन्।
उनको जीवन केवल आत्मसंयममा सीमित थिएन । त्यो अरूका लागि प्रेरणाको स्रोत पनि बन्यो। गाउँघरमा उनले कहिल्यै झगडा, गाली गलौज पनि गरिनन्। सबैसँग नम्र व्यवहार गरिन्। उनी भित्र एउटा गहिरो आध्यात्मिक शक्ति थियो । जसले उनलाई एक्लोपन र पीडामाथि विजय प्राप्त गर्न मद्दत समेत गर्‍यो।

समय बदलिँदै गयो। समाज आधुनिक हुँदै गयो। तर उनी आफ्ना मूल्यमान्यतामा अडिग रहिन्। उनले आधुनिकताको नाममा संस्कार त्यागिनन् । बरु संस्कारलाई आधुनिक समाजमा पनि जोगाइ राख्ने प्रयास गरिन । उनी आफ्न जेठा भाइ नन्दकुमार र जेठी भाइ बुहारी केवलादेविका साथ कांशी, गया, प्रयाग, बनारस, मुक्तिनाथ, देवघाट, स्वर्गद्वारी लगायतका स्थानमा तिर्थयात्रा गर्न गएकी छिन । आफनै हातले दुईपटक लक्षदिप प्रज्वलन, शिवजी आराधना, शैयादान, कपिलादान, गौदान र वैतरणी दान समेत गरेकी छ्न । उनले सधैं पूजा गर्थिन र भगवानको नाम जप्थिन्। उनको जीवन एउटा जीवित उदाहरण थियो । कि विधवा हुनु कुनै कमजोरी होइन, बरु आत्मबल र धैर्यको परीक्षा हो।
उनको कुनै सन्तान थिएन । उनिसंग आफ्नो श्रीमान्तको कुनै श्री सम्पती प्राप्त गर्ने जमर्को गरिनन तर उपहार स्वरुप पुण्यप्रसाद गौतमले २०१७ सालमा भारतको बम्बईबाट ल्याईदिएको बर्को र पाउजेव मात्र उनको साथमा जस्ताको तस्तै राखेकी थिन । उनले आफ्नो देवर केदार गौतमका छोरा बुहारीलाई आफ्नै सन्तान सरह माया गरिन्। उनले सम्पत्तिको लोभ गरिनन्, अधिकारका लागि लडिनन्। उनको लागि सन्तोष नै सबैभन्दा ठूलो धन थियो।

अन्ततः, ८२ वर्षको लामो जीवनयात्रा पूरा गरेर, वि.सं. २०८३ साल वैशाख ५ गते बेलुका ५:१५ बजे, साईला भाइ भागवत शर्माको घरमा कोहलपुर -१२ चपरगौडीमा उनले यस संसारबाट विदा लिइन्। उनको अन्त्येष्टि राप्ती सोनारी अगैया घाटमा गरियो । जहाँ सयौं मानिसहरू आँसुका साथ विदाइ दिन पुगे। त्यो केवल एक व्यक्तिको विदाइ थिएन, त्यो एउटा आदर्श जीवनको सम्मान थियो। समापन नरपी शर्मा गौतमको जीवन आधुनिक समाजका लागि एउटा गहिरो सन्देश हो । कि समय जति नै बदलियो । संस्कार बच्यो र धैर्य र आत्मबल कहिल्यै पुराना हुँदैनन् भन्ने सन्देश प्रदान गर्यो । उनले देखाइन् कि विधवा नारी पनि समाजको मार्गदर्शक बन्न सक्छिन । उनीभित्र आत्मविश्वास, सहनशीलता र श्रद्धा छ भने उनको जीवन एउटा उज्यालो दीपजस्तै हो । जसले आजका पुस्तालाई पनि सही बाटो देखाइरहेको छ। हार्दिक श्रद्धाञ्जली स्वर्गीय नरपि शर्मा गौतम ।