बुवाको संघर्षको कथा : हाम्रो जीवनको आधार

मुसिकोट रुकुम पश्चिम भाद्र, २६

विक्रम संवत् २०४० सालतिरको कुरा हो। हाम्रो परिवारको उज्ज्वल भविष्यको सपना बोकेर मेरा बुवा रोजगारीका लागि भारतको गोवा जानुभयो। त्यसबेला म जम्मा चार वर्षको थिएँ। मभन्दा दुई वर्षपछि जन्मिएकी बहिनी र भर्खर जन्मिएकी कान्छी बहिनी गरी हामी तीन सन्तान आमाको साथमा नेपालमै रह्यौँ।

त्यो समय हाम्रो परिवारको आर्थिक अवस्था अत्यन्तै कमजोर थियो। तीन साना सन्तानको पालनपोषण र घरव्यवहार सम्हाल्नु आमाका लागि निकै कठिन थियो। तर आमाले अभावसँग कहिल्यै हार मान्नुभएन। अनेकौँ दुःख, पीडा र कठिनाइका बीच हामीलाई हुर्काउँदै उहाँले हामीमा आशा, साहस र आत्मविश्वासको भावना जगाउनुभयो।

बुवा गोवा गएको पाँच वर्षसम्म उहाँको कुनै खबर आएन। आजजस्तो सञ्चारको सहज सुविधा थिएन। गोवाबाट रुकुमसम्म एउटा चिठी आइपुग्न पनि महिनौँ लाग्थ्यो। पाँच वर्षपछि बुवा घर फर्किनुभयो। उहाँले विदेशमा दुःख गरेर कमाएको पैसाबाट हाम्रो नयाँ घर बन्यो। त्यो घर केवल इँटा, ढुङ्गा र माटोले बनेको घर थिएन; त्यो बुवाको पसिना, आमाको प्रतीक्षा र हाम्रो परिवारको भविष्यप्रतिको सपनाले बनेको घर थियो।

त्यसबेला म नौ वर्षको थिएँ र अहिलेसम्म विद्यालय गएको थिइनँ। बुवाले मलाई “पढ्नुपर्छ, स्कुल जानुपर्छ” भन्दै श्री जनप्रिय माध्यमिक विद्यालय, त्रिवेणी–८, पेउघामा कक्षा १ मा भर्ना गराउनुभयो। मेरो जीवनमा शिक्षाको पहिलो ढोका खोल्ने श्रेय मेरा बुवालाई नै जान्छ। उहाँले त्यसबेला शायद कल्पना पनि गर्नुभएको थिएन होला कि उहाँले खोलेको त्यो सानो ढोकाबाट हामी भविष्यमा धेरै टाढासम्मको यात्रा गर्नेछौँ।

केही समयपछि बुवा पुनः गोवा फर्किनुभयो। जीवनको त्यो यात्रामा म पनि एकपटक गोवा पुगेर उहाँसँग बसेँ। तर बुवाले मलाई नेपालमै बसेर पढ्न सल्लाह दिनुभयो। उहाँ आफैँ विदेशी भूमिमा पसिना बगाएर परिवारको भविष्य निर्माण गरिरहनुभएको थियो, तर उहाँलाई एउटा कुरा राम्ररी थाहा थियो— सन्तानका लागि सबैभन्दा ठूलो सम्पत्ति शिक्षा हो।

त्यसपछि बुवाको विदेशको पसिना र आमाको घरभित्रको संघर्ष निरन्तर जोडिँदै गयो। बुवा कमाउनुहुन्थ्यो, आमा घर सम्हाल्नुहुन्थ्यो। बुवा भविष्यको आर्थिक आधार तयार गर्नुहुन्थ्यो, आमा त्यही आधारमा हाम्रो जीवन निर्माण गर्नुहुन्थ्यो। बुवा टाढाको भूमिमा संघर्ष गरिरहनुभएको थियो भने आमा घरको अभाव, जिम्मेवारी र सन्तानको भविष्यसँग लडिरहनुभएको थियो।

हाम्रो पढाइ, घरखर्च र दैनिक आवश्यकताका लागि बुवाले गोवामा बसेर निरन्तर दुःख गर्नुभयो। आमाले पनि अभावलाई कहिल्यै हाम्रो कमजोरी बन्न दिनुभएन। गाउँदेखि सदरमुकाम हुँदै काठमाडौंसम्म फैलिएको हाम्रो शैक्षिक यात्राको प्रत्येक पाइला पछाडि बुवा–आमाको पसिना, त्याग, माया र हौसला जोडिएको छ।

बुवाले भारतको गोवामा करिब २५ वर्षसम्म स्थायी सेवा गर्नुभयो। जीवनका अमूल्य वर्षहरू उहाँले आफ्ना रहर र व्यक्तिगत सुखका लागि होइन, परिवारका आवश्यकता र सन्तानको भविष्यका लागि समर्पित गर्नुभयो। उहाँका लागि आफ्ना इच्छा भन्दा परिवारको आवश्यकता ठूलो थियो। आफ्ना सुखभन्दा सन्तानको भविष्य महत्वपूर्ण थियो।

समय बित्दै गयो। बुवाको संघर्षको परिणामस्वरूप हाम्रो आर्थिक अवस्था बिस्तारै सुधारिँदै गयो। हामी पनि आफ्नो खुट्टामा उभिन थाल्यौँ। परिवारले विस्तारै प्रगतिको बाटो समात्दै थियो। तर नियतिले हाम्रो खुसीमा अचानक ठूलो चोट दियो।

विक्रम संवत् २०६७ साल फागुन २० गते भारतको गोवामै बुवाको असामयिक निधन भयो।

त्यो दिन हाम्रो परिवारको एउटा बलियो स्तम्भ ढल्यो। जसले जीवनभर परिवारको भविष्यका लागि आफूलाई समर्पित गर्नुभयो, उहाँ नै हामीबाट सदाका लागि टाढा हुनुभयो। बुवाको निधनले हाम्रो जीवनमा अपूरणीय रिक्तता सिर्जना गर्‍यो। तर उहाँले आफ्नो जीवनभर रोपेको संघर्ष, संस्कार र सपनाको बिरुवा भने आज पनि हुर्किरहेको छ।

हाम्रो जीवनमा सानी आमाको योगदान पनि त्यत्तिकै अविस्मरणीय छ। उहाँले हामीलाई आफ्नै सन्तानझैँ माया, स्नेह र संरक्षण दिनुभयो। बुवाको निधनभन्दा तीन वर्षअघि नै सानी आमा पनि हामीबाट सदाका लागि बिदा हुनुभयो। उहाँको माया र त्यागलाई शब्दमा पूर्ण रूपमा व्यक्त गर्न सम्भव छैन।

यसरी मेरो जीवनमा एउटी आमाको मात्र होइन, दुई आमाको माया र बुवाको संघर्ष जोडिएको छ। उहाँहरू तीनै जनाले आफ्ना व्यक्तिगत सुख, इच्छा र रहरहरू त्यागेर हाम्रो जीवनलाई आकार दिनुभयो। उहाँहरूको त्यागकै कारण हामीले जीवनमा अघि बढ्ने अवसर पायौँ।

आज बुवा र सानी आमा हामीबीच हुनुहुन्न। उहाँहरूको भौतिक उपस्थिति छैन। तर उहाँहरूले दिनुभएको माया, संस्कार, शिक्षा, आत्मविश्वास, जिम्मेवारीबोध र संघर्ष गर्ने साहस आज पनि हाम्रो जीवनमा जीवित छन्।

बुवाले कमाएर छोड्नुभएको सञ्चय कोषलगायतका रकम र भौतिक सम्पत्ति हामीले प्राप्त गर्‍यौँ। तर आज जीवनको यो मोडमा आइपुग्दा महसुस हुन्छ— बुवाको वास्तविक सम्पत्ति त्यो पैसा थिएन।

उहाँको वास्तविक सम्पत्ति त हामीलाई दिनुभएको शिक्षा, संस्कार, आत्मविश्वास, संघर्ष गर्ने साहस, जिम्मेवारीबोध र भविष्यप्रतिको सपना रहेछ।

आज हामी जुन अवस्थामा छौँ, हाम्रो परिवारले गरेको प्रगतिमा हाम्रो मात्र मेहनत छैन। त्यसको गहिरो जगमा बुवा–आमाको पसिना, आँसु, त्याग, माया, प्रार्थना र आशीर्वाद मिसिएको छ।

हाम्रो उपलब्धिमा उहाँहरूको संघर्ष छ।
हाम्रो सफलतामा उहाँहरूको आशीर्वाद छ।
हाम्रो प्रगतिमा उहाँहरूले बनाएको बलियो आधार छ।

त्यसैले मेरा लागि बुवा–आमा केवल जन्म दिने अभिभावक मात्र होइनन्; उहाँहरू हाम्रो जीवनका पहिलो गुरु, पहिलो प्रेरणा र सफलताको मूल स्रोत हुनुहुन्छ।

आज स्वर्गमा रहनुभएका मेरा प्रिय बुवाप्रति उच्च सम्मानका साथ भावपूर्ण श्रद्धासुमन अर्पण गर्दछु। संघर्ष र त्यागकी प्रतिमूर्ति मेरी आमाप्रति अनन्त सम्मान व्यक्त गर्दछु। अनि हामीलाई आफ्नै सन्तानझैँ माया, स्नेह र संरक्षण दिनुहुने सानी आमाप्रति भावपूर्ण श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दछु।

आज हामी जहाँ छौँ, त्यहाँ पुग्न हाम्रा पाइला मात्र चलेका छैनन्— हाम्रा बुवा–आमाका पसिना, त्याग, आँसु, माया र आशीर्वादले हाम्रो बाटो बनाएका छन्।

उहाँहरूको त्याग हाम्रो प्रेरणा हो।
उहाँहरूको संघर्ष हाम्रो शक्ति हो।
उहाँहरूको संस्कार हाम्रो पहिचान हो।
उहाँहरूको सपना हाम्रो जिम्मेवारी हो।

बुवा–आमाको त्याग, संघर्ष र आशीर्वादप्रति जीवनभर नतमस्तक। 🙏❤️

स्वर्गीय बुवाप्रति भावपूर्ण श्रद्धासुमन।
सानी आमाप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली।
र मेरी आमाप्रति अनन्त सम्मान। 🙏

छोरा डिल्ली डांगी रुकुम पश्चिम