रसुवाको बाढी : पानी घट्यो, मनको त्रास घटेन

सपना शाह, काेहलपुर । रसुवामा भोटेकोशी नदीमा आएको भीषण बाढीले ठूलो जनधनको क्षति गर्‍यो। बाढीमा धेरै मानिसले ज्यान गुमाएका छन् भने धेरै अझै बेपत्ता छन्। कतिपय परिवारले आफ्ना आफन्त गुमाएका छन् भने कतिपय परिवार अझै आफ्ना मान्छेको अवस्थाबारे जानकारी पर्खिरहेका छन्। यस्तो अवस्थामा बाढीको पानी घट्दैमा उनीहरूको पीडा सकिँदैन।

बाढीले घर, सडक, पुललगायतका भौतिक संरचनामा पनि ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ। तर भौतिक संरचना पुनर्निर्माण गर्न सकिए पनि गुमाएका आफन्तलाई फर्काउन सकिँदैन। त्यसैले बाढी प्रभावित परिवारको पीडा र मानसिक अवस्थालाई पनि गम्भीर रूपमा लिन आवश्यक छ।

अचानक आएको बाढीका कारण बाँचेकाहरूमा पनि फेरि त्यस्तै विपत्ति आउँछ कि भन्ने डर हुन सक्छ। बालबालिका, वृद्धवृद्धा र आफन्त गुमाएका परिवारमा यस्तो त्रास अझ बढी हुन सक्छ। उनीहरूलाई खाना, कपडा र बस्ने ठाउँको राहतसँगै मानसिक रूपमा पनि साथ चाहिन्छ।

सरकारको ध्यान अहिले उद्धार, राहत र पुनर्निर्माणमा केन्द्रित हुनु स्वाभाविक हो। तर प्रभावित नागरिकको मानसिक स्वास्थ्यलाई बेवास्ता गर्नु हुँदैन। स्वास्थ्यकर्मी, स्थानीय तह र सम्बन्धित संस्थाले प्रभावित क्षेत्रमा आवश्यक मनोसामाजिक सहयोग र परामर्शको व्यवस्था गर्नुपर्छ।

रसुवाको घटनाले विपद् व्यवस्थापनमा पूर्वतयारी कति आवश्यक छ भन्ने कुरा पनि देखाएको छ। बाढी र पहिरोको जोखिम भएका क्षेत्रमा पूर्वसूचना प्रणालीलाई प्रभावकारी बनाउन, सुरक्षित स्थानको पहिचान गर्न र उद्धारका लागि आवश्यक तयारी गर्नुपर्छ। विपत्ति आएपछि मात्र सक्रिय हुनेभन्दा पहिले नै तयारी गर्नु बढी महत्वपूर्ण हुन्छ।

बाढीले क्षति पुर्‍याएका सडक, पुल र घर पुनर्निर्माण गर्न सकिन्छ। तर मानिसको ज्यान फर्काउन सकिँदैन। त्यसैले अब राहत र पुनर्निर्माणसँगै प्रभावित परिवारलाई सुरक्षा र भरोसा दिनु पनि राज्यको जिम्मेवारी हो।

रसुवाको बाढीले एउटा कुरा स्पष्ट पारेको छ—विपत्ति पानीसँगै आउँछ, तर त्यसको पीडा धेरै समयसम्म मानिसको मनमा रहिरहन्छ। त्यसैले बाढी प्रभावितलाई भौतिक राहत मात्र होइन, मानसिक सहारा पनि आवश्यक छ।