कोहलपुरदेखि कुपिन्डे तालसम्म : प्रकृति, संस्कृति र आस्थाको अविस्मरणीय यात्रा

बबई नदीको शीतल स्पर्शदेखि देउतीबज्यैको दर्शन, बुलबुले तालको सौन्दर्य, काँक्रेविहारको ऐतिहासिक वैभव र कुपिन्डे तालको नीलो जलराशिसम्मको एक दिवसीय यात्रानुभूति
नियात्राकार : एकराज शर्मा
यात्राको प्रारम्भ : उत्साहले भरिएको बिहानी
यात्रा केवल एउटा स्थानबाट अर्को स्थानसम्म पुग्नुको नाम होइन। यात्रा त जीवनका विविध रङसँग साक्षात्कार गर्ने, प्रकृतिको सुन्दरतालाई आत्मसात् गर्ने, इतिहासका पानाहरू पल्टाउने, धार्मिक आस्थामा रमाउने र मनका थकानहरू बिसाउने एउटा जीवन्त अवसर हो। कहिलेकाहीँ छोटो समयको यात्राले पनि मनमा यस्ता अमिट छाप छोड्छ, जसलाई सम्झँदा लामो समयसम्म हृदयमा आनन्दका तरङ्गहरू उठिरहन्छन्। यस्तै अविस्मरणीय अनुभूतिले भरिएको हाम्रो एक दिवसीय यात्रा कोहलपुरदेखि सुरु भएर सुर्खेतका धार्मिक, ऐतिहासिक तथा पर्यटकीय स्थल हुँदै सल्यानको प्रसिद्ध कुपिन्डे तालसम्म पुग्यो र साँझपख पुनः कोहलपुरमै आएर टुङ्गियो।
बिहानको उत्साह, साथीहरूको साथ, नयाँ ठाउँको अवलोकन गर्ने चाहना र प्रकृतिसँग रमाउने अभिलाषाले हाम्रो यात्रालाई सुरुदेखि नै विशेष बनाएको थियो। यात्राको गन्तव्य केवल एउटा ताल थिएन; यस यात्रामा नदीको प्राकृतिक सौन्दर्य, मन्दिरको धार्मिक महत्त्व, ऐतिहासिक सम्पदाको गौरव, आधुनिक पूर्वाधारको विकास र पहाडी भूगोलको अनुपम आकर्षणलाई एउटै दिनमा अनुभूत गर्ने अवसर लुकेको थियो। कोहलपुरबाट यात्रा अगाडि बढ्दै गर्दा मनमा अनेक जिज्ञासा थिए। बाटोमा कस्ता दृश्य देखिएलान्? सुर्खेतका प्रसिद्ध स्थलहरूले कस्तो अनुभूति देलान्? कुपिन्डे तालको नीलो पानीमा डुङ्गा चढ्दाको अनुभव कस्तो होला? यिनै कौतूहलले यात्राको प्रत्येक क्षणलाई अर्थपूर्ण बनाउँदै लगेको थियो।
बबई नदीको बाटो : प्रकृतिसँगको पहिलो साक्षात्कार
कोहलपुरबाट सुर्खेततर्फको यात्रामा अगाडि बढ्दै गर्दा बबई नदी आसपासको प्राकृतिक वातावरणले हाम्रो ध्यान आकर्षित गर्‍यो। नदी केवल पानीको प्रवाह होइन, यो प्रकृतिको जीवन्तता, सभ्यताको विकास र मानव जीवनको निरन्तरतासँग जोडिएको महत्त्वपूर्ण आधार हो। नदीको बहाव, आसपासको भूभाग र हरियालीले यात्राको सुरुवाती चरणलाई नै रमणीय बनाएको थियो।

बबई नदीको नाम सुन्नासाथ मनमा जलप्रवाह, वनजङ्गल र प्राकृतिक शान्तिको चित्र आउँछ। नदीको आसपासको वातावरणले मानिसलाई प्रकृतिसँग नजिक बनाउँछ। मानव जीवन जति आधुनिक बन्दै गए पनि प्रकृतिसँगको सम्बन्ध कहिल्यै पुरानो हुँदैन भन्ने अनुभूति यस्ता ठाउँमा पुग्दा अझ गहिरो हुन्छ। यात्राका क्रममा सडकका घुम्ती, वरिपरिका दृश्य र बदलिँदो भौगोलिक बनोटले हाम्रो ध्यान निरन्तर तानिरहेका थिए।

यात्राको वास्तविक आनन्द गन्तव्यमा पुगेर मात्र प्राप्त हुँदैन; गन्तव्यतर्फ बढ्दै गर्दा बाटोमा देखिने दृश्य, साथीसँग गरिने कुराकानी र मनमा जन्मिने नयाँ विचारले पनि यात्रालाई अविस्मरणीय बनाउँछन्। बबई नदीको आसपासको वातावरणले हाम्रो यात्रालाई प्रकृतिसँग जोड्दै सुर्खेततर्फको यात्राका लागि मनलाई थप उत्साहित बनायो।

देउतीबज्यैको दर्शन : श्रद्धा, विश्वास र आत्मिक शान्ति
सुर्खेत पुगेर हाम्रो यात्राको महत्त्वपूर्ण गन्तव्य बन्यो । प्रसिद्ध धार्मिक स्थल देउतीबज्यै मन्दिर। कर्णाली प्रदेशको राजधानी वीरेन्द्रनगरमा अवस्थित देउतीबज्यै मन्दिर स्थानीय जनविश्वास, धार्मिक परम्परा र सांस्कृतिक पहिचानसँग गहिरोसँग जोडिएको छ। यस मन्दिरमा दर्शन गर्न विभिन्न स्थानबाट भक्तजनहरू आउने गर्छन्। कसैका लागि यो मनोकामना पूरा हुने आस्थाको केन्द्र हो, कसैका लागि पारिवारिक परम्पराको निरन्तरता र कसैका लागि मनलाई शान्त बनाउने पवित्र स्थल।

मन्दिर परिसरमा पुग्दा धार्मिक आस्थाको वातावरणले मनलाई सहजै आकर्षित गर्छ। मानिसको जीवनमा विज्ञान, प्रविधि र आधुनिकताले ठूलो स्थान ओगटे पनि आस्था र विश्वासले दिने मानसिक सन्तोषको आफ्नै महत्त्व हुन्छ। मन्दिरमा पुगेर पूजा–अर्चना गर्दा मानिसले आफ्ना सुख, दुःख, आशा र अपेक्षाहरू ईश्वरप्रति समर्पित गर्छ। देउतीबज्यैको दर्शनले हाम्रो यात्रालाई केवल दृश्यावलोकनमा सीमित रहन दिएन; यसले आत्मिक अनुभूति र धार्मिक संस्कृतिसँग पनि जोड्यो।

मन्दिरमा बिताएको त्यो समयले मनमा सकारात्मक ऊर्जा, श्रद्धा र शान्तिको अनुभूति गरायो। नेपालका मन्दिरहरू धार्मिक स्थल मात्र होइनन्, ती हाम्रो समाजको सांस्कृतिक स्मृति र पुस्तौँदेखि हस्तान्तरण हुँदै आएका परम्पराका जीवन्त प्रतीक पनि हुन्। देउतीबज्यैको दर्शनले यही तथ्यलाई पुनः अनुभूत गरायो।
बुलबुले ताल : पानीमा प्रतिबिम्बित सुर्खेतको सौन्दर्य
देउतीबज्यैको दर्शनपछि हाम्रो यात्रा सुर्खेतकै अर्को प्रसिद्ध पर्यटकीय गन्तव्य बुलबुले तालतर्फ अगाडि बढ्यो। बुलबुले ताल सुर्खेतको पहिचानसँग जोडिएको लोकप्रिय पर्यटकीय स्थल हो। यसको नामसँगै मनमा पानीका बुलबुला, शान्त वातावरण र प्राकृतिक सुन्दरताको कल्पना जाग्छ। ताल र यसको आसपासको क्षेत्रले मानिसलाई केही समय दैनिक व्यस्तताबाट टाढा रहेर प्रकृतिसँग रमाउने अवसर प्रदान गर्छ।

तालको दृश्य अवलोकन गर्दै गर्दा मनमा एउटा सरल विचार आयो ।मानिसले प्रकृतिलाई जति नजिकबाट बुझ्छ, त्यति नै यसको संरक्षणप्रति जिम्मेवार बन्न सक्छ। पानी, वनस्पति, खुला आकाश र शान्त वातावरण मानव जीवनका लागि केवल सौन्दर्यका विषय होइनन्; यी जीवनका आधार हुन्। बुलबुले तालजस्ता स्थलले स्थानीय पर्यटन प्रवर्द्धनमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउँछन्। यस्ता ठाउँमा पर्यटकको आगमन बढ्दा स्थानीय व्यवसाय, यातायात, होटल तथा अन्य सेवाले पनि लाभ लिन सक्छन्।

तर पर्यटनको विकाससँगै फोहोर व्यवस्थापन, जलस्रोतको संरक्षण र प्राकृतिक वातावरणको स्वच्छता कायम राख्नु उत्तिकै आवश्यक हुन्छ। बुलबुले तालको अवलोकनले हाम्रो यात्रामा प्राकृतिक सौन्दर्यको अर्को अध्याय थप्यो। तालको दृश्य, खुला वातावरण र त्यहाँको शान्त अनुभूतिले यात्रालाई थप रमाइलो बनायो।
काँक्रेविहार : इतिहास र संस्कृतिको गौरव
सुर्खेत यात्राको अर्को महत्त्वपूर्ण आकर्षण थियो । ऐतिहासिक तथा धार्मिक महत्त्व बोकेको काँक्रेविहार। काँक्रेविहार सुर्खेतको प्रमुख ऐतिहासिक सम्पदामध्ये एक हो। यसको धार्मिक, पुरातात्त्विक र सांस्कृतिक महत्त्वले यसलाई सामान्य पर्यटकीय स्थलभन्दा माथि उठाएको छ। यहाँको वास्तुकला र ऐतिहासिक अवशेषले विगतको सभ्यता, कलात्मक सीप तथा धार्मिक परम्पराबारे सोच्न प्रेरित गर्छन्।

काँक्रेविहारको दृश्य अवलोकन गर्दा इतिहास केवल पुस्तकका पानामा सीमित विषय होइन भन्ने अनुभूति हुन्छ। हाम्रा वरिपरि रहेका प्राचीन संरचना, मन्दिर र पुरातात्त्विक अवशेषहरू विगतका मानिसहरूको जीवनशैली, विश्वास, कला र सामाजिक विकासका साक्षी हुन्। कुनै पनि सभ्यताको वास्तविक पहिचान त्यसले निर्माण गरेका भौतिक संरचनामा मात्र हुँदैन; ती संरचनाभित्र समेटिएको ज्ञान, विश्वास, सीप र सामूहिक स्मृतिमा पनि हुन्छ। काँक्रेविहारले यही सांस्कृतिक निरन्तरताको सन्देश दिन्छ।

हामीले यस्ता सम्पदाको अवलोकन गर्दा गर्व मात्र गर्ने होइन, तिनको संरक्षणमा पनि ध्यान दिनुपर्छ। पुरातात्त्विक स्थलको संरक्षण गर्नु भनेको भावी पुस्तालाई आफ्नो इतिहास बुझ्ने अवसर सुरक्षित गरिदिनु हो। सुर्खेतको यात्रामा काँक्रेविहारको समावेशले हाम्रो भ्रमणलाई ऐतिहासिक गहिराइ प्रदान गर्‍यो। प्राकृतिक सौन्दर्यसँगै इतिहास र संस्कृतिको अध्ययन गर्ने अवसर प्राप्त हुनु यस यात्राको उल्लेखनीय पक्ष बन्यो।
नवनिर्मित सुर्खेत रंगशाला : आधुनिक विकासको झलक
प्रकृति, धर्म र इतिहासको अवलोकनपछि हामीले सुर्खेतको नवनिर्मित रंगशालाको पनि अवलोकन गर्‍यौँ। यो यात्राको अर्को फरक र महत्त्वपूर्ण पक्ष थियो। रंगशाला केवल खेलकुद प्रतियोगिता सञ्चालन गर्ने स्थान मात्र होइन। यो युवा प्रतिभा विकास गर्ने, खेलाडीलाई आफ्नो क्षमता प्रदर्शन गर्ने अवसर दिने र समाजमा अनुशासन, सहकार्य तथा प्रतिस्पर्धात्मक भावनाको विकास गर्ने महत्त्वपूर्ण पूर्वाधार हो।

नवनिर्मित रंगशालाको अवलोकन गर्दा कर्णाली प्रदेशमा खेलकुद क्षेत्रको विकास र सम्भावनाबारे सोच्ने अवसर मिल्यो। नेपालका विभिन्न क्षेत्रमा आधुनिक खेल पूर्वाधार निर्माण हुनु सकारात्मक पक्ष हो। यस्ता संरचनाको उचित उपयोग गर्न सकियो भने स्थानीय तथा राष्ट्रिय स्तरका प्रतियोगिता आयोजना गर्न, खेलाडी उत्पादन गर्न र खेल पर्यटन प्रवर्द्धन गर्न सहयोग पुग्न सक्छ।
तर पूर्वाधार निर्माणसँगै त्यसको नियमित सञ्चालन, मर्मतसम्भार, प्रशिक्षकको व्यवस्था, खेलाडीलाई आवश्यक सुविधा र स्थानीय युवाको पहुँच सुनिश्चित गर्नु पनि उत्तिकै आवश्यक हुन्छ। एउटा राम्रो रंगशाला हजारौँ युवाको सपना साकार पार्ने आधार बन्न सक्छ। खेलकुदले शारीरिक स्वास्थ्य मात्र होइन, नेतृत्व क्षमता, सामूहिक भावना र राष्ट्रप्रतिको गौरव पनि बढाउँछ। यसरी सुर्खेतको धार्मिक आस्था, ऐतिहासिक सम्पदा र प्राकृतिक सौन्दर्यसँगै आधुनिक विकासको प्रतीक रंगशालाको अवलोकनले हाम्रो यात्रालाई विविधतापूर्ण बनायो।
सुर्खेतबाट सल्यानतर्फ : नयाँ गन्तव्यको उत्सुकता
सुर्खेतका विभिन्न स्थलहरूको अवलोकनपछि हाम्रो यात्रा सल्यान जिल्लातर्फ मोडियो। अबको मुख्य गन्तव्य थियो—प्रसिद्ध कुपिन्डे ताल र त्यसको नजिकै रहेको धार्मिक आस्थाको केन्द्र कैलु ब्रहाको मन्दिर। यात्राको यस चरणमा मनमा नयाँ उत्सुकता जागेको थियो। सुर्खेतका स्थलहरूले दिएको अनुभव अझै ताजा थियो, तर कुपिन्डे तालको प्राकृतिक सौन्दर्य प्रत्यक्ष देख्ने प्रतीक्षाले सबैलाई थप उत्साहित बनाइरहेको थियो। नेपालको भूगोलको विशेषता नै यही हो । केही घण्टाको यात्रामै वातावरण, भूआकृति, बस्ती र प्राकृतिक दृश्यमा उल्लेखनीय परिवर्तन देख्न सकिन्छ। पहाडी भूभागतर्फ अघि बढ्दै गर्दा प्रकृतिको विविधता र नेपालको भौगोलिक सुन्दरता अझ स्पष्टसँग अनुभूत गर्न सकिन्छ।
यात्रा मानिसलाई गन्तव्यमा मात्र पुर्‍याउँदैन, उसलाई आफ्नो वरिपरिको संसारलाई नयाँ दृष्टिले हेर्न पनि सिकाउँछ। बाटोमा देखिने प्राकृतिक दृश्य, स्थानीय जीवनशैली र भूगोलले मानिसको सोचाइलाई फराकिलो बनाउँछन्। यसै उत्साहका साथ हामी सल्यानको कुपिन्डे ताल नजिक रहेको कैलु ब्रहाको मन्दिरतर्फ अगाडि बढ्यौँ।
कैलु ब्रहाको मन्दिर : श्रद्धा र आस्थाको संगम
कुपिन्डे ताल नजिकै अवस्थित कैलु ब्रहाको मन्दिर हाम्रो यात्राको धार्मिक महत्त्व बोकेको अर्को गन्तव्य थियो। प्रकृतिको सुन्दर काखमा रहेको यस धार्मिक स्थलमा पुगेर पूजा–अर्चना गर्नु हाम्रो यात्राको विशेष उद्देश्यहरूमध्ये एक थियो। नेपालका विभिन्न भूभागमा रहेका ब्रहासम्बन्धी धार्मिक स्थलहरू स्थानीय जनविश्वास, परम्परा र सांस्कृतिक जीवनसँग जोडिएका छन्। यस्ता मन्दिरमा स्थानीय समुदायले पुस्तौँदेखि धार्मिक अनुष्ठान र पूजापाठ गर्दै आएका हुन्छन्। कैलु ब्रहाको मन्दिर पनि यस क्षेत्रको धार्मिक आस्था र सांस्कृतिक पहिचानसँग जोडिएको स्थलका रूपमा हाम्रो यात्रामा समावेश भयो।

मन्दिरमा पुगेर पूजा–अर्चना गर्दा मनमा श्रद्धा र शान्तिको अनुभूति भयो। यात्राको उद्देश्य मनोरञ्जन र दृश्यावलोकन मात्र नभई आत्मिक शान्ति प्राप्त गर्नु पनि थियो। धार्मिक स्थलमा गरिने पूजा मानिसको विश्वासअनुसार फरक अर्थ बोके पनि यसले मनलाई एकाग्र बनाउने र जीवनप्रति सकारात्मक दृष्टिकोण विकास गर्ने अवसर प्रदान गर्न सक्छ। हाम्रो समाजमा धार्मिक स्थलहरूले मानिसलाई एकअर्कासँग जोड्ने काम पनि गर्छन्। यस्ता स्थानमा परिवार, साथीभाइ र समुदायका मानिसहरू एकत्रित हुन्छन्। यसले सामाजिक सद्भाव र सांस्कृतिक निरन्तरतालाई बल पुर्‍याउँछ।
कैलु ब्रहाको मन्दिरमा पूजा–अर्चना गरेर हामीले प्रकृतिको अनुपम उपहार कुपिन्डे तालको अवलोकनतर्फ आफ्नो यात्रा अघि बढायौँ।
कुपिन्डे ताल : नीलो पानीमा हराएको मन
हाम्रो यात्राको सबैभन्दा प्रतीक्षित गन्तव्य थियो  सल्यान जिल्लाको प्रसिद्ध कुपिन्डे ताल। कुपिन्डे ताल नेपालको पश्चिमी भूभागमा रहेको आकर्षक प्राकृतिक ताल हो। सल्यानको पर्यटन पहिचानसँग जोडिएको यस तालले आफ्नो प्राकृतिक सौन्दर्यका कारण पर्यटकको ध्यान आकर्षित गर्दै आएको छ। पहाडी भूभागको परिवेशमा फैलिएको तालको दृश्यले प्रकृतिप्रेमी जोकोहीलाई मोहित बनाउन सक्छ। कुपिन्डे तालको नजिक पुग्दै गर्दा मनमा रहेको उत्सुकता झन् बढ्दै गएको थियो। प्रत्यक्ष रूपमा तालको दृश्य देख्ने क्षण यात्राको सबैभन्दा रमाइलो क्षणमध्ये एक बन्यो। पानीको विशाल फैलावट, आसपासको भूभाग र प्राकृतिक वातावरणले मनलाई आकर्षित गर्‍यो।

तालको किनारमा पुगेर दृश्य अवलोकन गर्दा दैनिक जीवनका व्यस्तता, जिम्मेवारी र मानसिक थकान केही समयका लागि पछाडि छुटेजस्तो लाग्यो। प्रकृतिसँग नजिक हुँदा मानिसले आफूलाई पनि नयाँ ढङ्गले अनुभव गर्छ। तालको शान्त वातावरणले मनमा आनन्द र स्वतन्त्रताको अनुभूति गरायो। कुपिन्डे तालको सौन्दर्यलाई शब्दमा पूर्ण रूपमा उतार्न कठिन छ। केही दृश्य यस्ता हुन्छन्, जसलाई आँखाले हेर्न सकिन्छ, क्यामेरामा कैद गर्न सकिन्छ, तर तिनले मनमा जगाउने अनुभूतिलाई शब्दमा व्यक्त गर्न सकिँदैन। कुपिन्डे तालको दृश्यले पनि यस्तै अनुभूति गरायो। तालको दृश्यावलोकनपछि हामीले करिब एक घण्टा तीस मिनेट डुङ्गा विहार अर्थात् बोटिङ गर्‍यौँ। यही समय हाम्रो यात्राको सबैभन्दा अविस्मरणीय अनुभवमध्ये एक बन्यो।

डेढ घण्टाको बोटिङ : पानीमाथिको रोमाञ्चक अनुभूति
तालमा डुङ्गा चढ्नु र किनारबाट तालको दृश्य हेर्नु फरक अनुभव हुन्। किनारबाट हेर्दा तालको बाहिरी सौन्दर्य देखिन्छ भने डुङ्गामा बसेर पानीमाथि यात्रा गर्दा त्यसको विशालता र प्राकृतिक परिवेशलाई अझ नजिकबाट अनुभूत गर्न सकिन्छ। कुपिन्डे तालमा करिब एक घण्टा तीस मिनेट बिताएको बोटिङको समय निकै रमाइलो रह्यो। डुङ्गा पानीमाथि अगाडि बढ्दै जाँदा तालको परिवेश नयाँ कोणबाट देखिन्थ्यो। किनारबाट टाढिँदै जाँदा तालको फैलावट र आसपासको प्राकृतिक बनोटले मनलाई थप आकर्षित गर्‍यो।
डुङ्गामा बिताएको त्यो समय केवल मनोरञ्जनको क्षण थिएन; त्यो प्रकृतिसँगको आत्मीय संवाद पनि थियो। पानीको नजिक रहँदा मानिसले प्रकृतिको महत्त्वलाई अझ गहिरोसँग बुझ्न सक्छ। तालको शान्त परिवेशले मनलाई हलुका बनाउँछ र यात्राका अन्य गतिविधिबाट प्राप्त थकानलाई केही हदसम्म बिर्साइदिन्छ।
साथीहरूसँगको सहयात्रा, वरिपरिको दृश्य र डुङ्गा विहारको रोमाञ्चले समय बितेको पत्तै भएन। यात्रामा यस्ता साझा अनुभवले सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ बनाउँछन्। कुनै ठाउँको सुन्दरता एक्लै अनुभूत गर्नु एउटा पक्ष हो भने त्यही सुन्दरता साथीहरूसँग बाँड्नु अर्को विशेष आनन्द हो।
कुपिन्डे तालमा बिताएको डेढ घण्टा हाम्रो यात्राको सम्झनामा लामो समयसम्म रहिरहने निश्चित थियो। तर प्राकृतिक सुन्दरता हेरेर रमाउनु मात्र पर्याप्त छैन। ताललाई सफा राख्नु, प्लास्टिकजन्य फोहोर पानीमा नफाल्नु, जलचर तथा जैविक विविधताको संरक्षण गर्नु र डुङ्गा विहारका क्रममा सुरक्षा नियम पालना गर्नु सबै पर्यटकको जिम्मेवारी हो। यदि स्थानीय समुदाय, पर्यटक र सम्बन्धित निकायले मिलेर यसको संरक्षणमा ध्यान दिए भने कुपिन्डे ताल भविष्यका पुस्ताका लागि पनि उत्तिकै सुन्दर रहन सक्छ।
फर्कने यात्रा : सम्झनाको पोको बोकेर कोहलपुरतर्फ
समय आफ्नै गतिमा अघि बढिरहेको थियो। कुपिन्डे तालको दृश्यावलोकन र करिब डेढ घण्टाको बोटिङपछि दिउँसो करिब ३ बजे हामीले कोहलपुरतर्फ फर्कने यात्रा सुरु गर्‍यौँ। दिनभरिका गतिविधिले मन भरिएको थियो। बिहानको उत्साहसँगै सुरु भएको यात्रा अब सम्झनाहरूको पोको बोकेर फर्कने चरणमा प्रवेश गरेको थियो। सुर्खेतका धार्मिक स्थल, प्राकृतिक ताल, ऐतिहासिक सम्पदा, आधुनिक रंगशाला र सल्यानको कुपिन्डे तालले हामीलाई फरक–फरक अनुभव प्रदान गरेका थिए। फर्कने बाटोमा दिनभरि देखेका दृश्यहरू मनमा दोहोरिइरहेका थिए। देउतीबज्यैको मन्दिरमा प्राप्त धार्मिक अनुभूति, बुलबुले तालको प्राकृतिक आकर्षण, काँक्रेविहारको ऐतिहासिक महत्त्व, सुर्खेत रंगशालाको आधुनिक स्वरूप, कैलु ब्रहाको मन्दिरको श्रद्धामय वातावरण र कुपिन्डे तालमा गरिएको बोटिङ । यी सबै सम्झनाले यात्रालाई विशेष बनाएका थिए।
यात्रामा थकान स्वाभाविक हुन्छ, तर त्यसबाट प्राप्त आनन्द र नयाँ अनुभूतिले थकानलाई पनि सुखद बनाइदिन्छ। जब यात्रामा प्रकृति, संस्कृति, इतिहास र आत्मीय साथ जोडिन्छन्, तब त्यसको महत्त्व अझ बढ्छ।
दिउँसो करिब ३ बजे कुपिन्डे तालबाट फर्किएको हाम्रो यात्रा साँझ ठीक ६ बजेर १५ मिनेटमा कोहलपुर आइपुगेर सम्पन्न भयो। यसरी लगभग तीन घण्टा पन्ध्र मिनेटको फर्कने यात्रासहित दिनभरि विभिन्न स्थानको अवलोकन गरेर हामी आफ्नो गन्तव्यमा फर्कियौँ।
कोहलपुर आइपुग्दा शरीरमा केही थकान भएपनि मन भने नयाँ ऊर्जा र अविस्मरणीय सम्झनाले भरिएको थियो। एकै दिनमा यति धेरै विविधता अनुभव गर्न पाउनु आफैँमा खुसीको कुरा थियो।
यात्राको निष्कर्ष : पर्यटन, संरक्षण र जीवनको पाठ
कोहलपुरदेखि बबई नदी हुँदै सुर्खेत र सल्यानसम्मको हाम्रो एक दिवसीय यात्रा केवल घुमफिरको कार्यक्रम थिएन। यो प्रकृति, धर्म, इतिहास, संस्कृति र आधुनिक विकासलाई एउटै यात्रामा जोड्ने एउटा अर्थपूर्ण अनुभव थियो। यस यात्राले नेपालको पश्चिमी भूभागमा रहेका पर्यटकीय सम्भावनालाई नजिकबाट बुझ्ने अवसर दियो। सुर्खेतका देउतीबज्यै, बुलबुले ताल र काँक्रेविहारजस्ता स्थलले धार्मिक, प्राकृतिक र ऐतिहासिक पर्यटनको महत्त्व उजागर गरे। नवनिर्मित रंगशालाले आधुनिक पूर्वाधार तथा खेलकुद विकासको सम्भावना देखायो। सल्यानको कैलु ब्रहाको मन्दिरले स्थानीय धार्मिक आस्थासँग साक्षात्कार गरायो भने कुपिन्डे तालले प्राकृतिक सौन्दर्यको अनुपम अनुभूति प्रदान गर्‍यो।
नेपालमा पर्यटन विकासका लागि केवल नयाँ संरचना निर्माण गरेर पुग्दैन। भएका प्राकृतिक सम्पदा, ऐतिहासिक स्थल र धार्मिक केन्द्रको संरक्षण, प्रचारप्रसार, सहज यातायात, स्वच्छता र पर्यटकमैत्री सेवाको विस्तार पनि आवश्यक छ। स्थानीय समुदायको सहभागितामा पर्यटन विकास गर्न सकियो भने यसले रोजगारी सिर्जना गर्नुका साथै स्थानीय अर्थतन्त्रलाई समेत बलियो बनाउन सक्छ।
हामीले प्रकृतिबाट प्राप्त सुन्दरतालाई उपभोग मात्र गर्ने होइन, त्यसको संरक्षण गर्ने जिम्मेवारी पनि लिनुपर्छ। ताल, नदी, वनजङ्गल र ऐतिहासिक सम्पदालाई स्वच्छ तथा सुरक्षित राख्नु हरेक नागरिकको कर्तव्य हो। यस यात्राले मलाई फेरि एउटा सत्यको अनुभूति गरायो । जीवनको वास्तविक आनन्द केवल गन्तव्यमा पुग्नुमा होइन, यात्राका प्रत्येक क्षणलाई अनुभूत गर्नुमा पनि छ। कहिले नदीले मन छुन्छ, कहिले मन्दिरले श्रद्धा जगाउँछ, कहिले इतिहासले गौरवबोध गराउँछ र कहिले तालको नीलो पानीले मनलाई शान्त बनाउँछ। बिहान कोहलपुरबाट सुरु भएको यात्रा साँझ ६:१५ बजे कोहलपुरमै आएर टुङ्गियो। तर मनमा सुरु भएको स्मृतिको यात्रा भने त्यहीँ टुङ्गिएन। बबई नदीको प्राकृतिक परिवेशदेखि कुपिन्डे तालको नीलो जलराशिसम्मका दृश्यहरू मनको स्मृतिपटमा सुरक्षित रहे।

अन्ततः यो यात्रा प्रकृतिको सौन्दर्यसँग रमाउने, धार्मिक आस्थालाई सम्मान गर्ने, इतिहास र संस्कृतिको महत्त्व बुझ्ने तथा देशभित्रकै पर्यटन सम्भावनालाई पहिचान गर्ने एउटा सुन्दर अवसर बन्यो। यात्रा सकियो, तर सम्झना सकिएन। गन्तव्य छुट्यो, तर अनुभूति छुटेन। कोहलपुर फर्कियौँ, तर मनको एउटा अंश अझै कुपिन्डे तालको शान्त पानीमा डुङ्गासँगै तैरिरहेको छ। यही हो यात्राको सुन्दरता, यही हो नियात्राको आत्मा र यही हो जीवनलाई अझ समृद्ध बनाउने यात्रानुभूति।

नियात्राकार : शर्मा मध्यपश्चिम विश्वविद्यालय वागेश्वरी बहुमुखी क्याम्पस कोहलपुरका उपप्राध्यापक एवम् ज्ञानोदय सामुदायिक पुस्तकालय तथा स्रोत केन्द्र कोहलपुरका अध्यक्ष हुन