“मृत्युगन्जको मौनता”कविता संग्रहको समीक्षा : एकराज शर्मा

कविता संग्रहको सामान्य समिक्षा : “मृत्युगन्जको मौनता” – कवि केशव शाही (निमेष) कोहलपुर -१२ चपरगौडी निवासी हुन ।  ऊनी हाम्रो पुर्णिामा साहित्य प्रतिस्ठानका सचिव पनि हुन । उनले पहिलो कृतिका रूपमा मृत्युगन्जको मौनता कविता संग्रह भर्खरै बजारमा उपलब्ध गराएका छ्न । उनको यो कृतिले बजार लिएको ज्ञानोदय सामुदायिक पुस्तकालयका नवनिर्वाचित अध्यक्ष एकराज शर्मा जुन साहित्यक क्षेत्रमा विशेष चासो राख्ने व्यक्ती हुन । उनी पेशाले प्राध्यापक पनि हुन । मध्यपश्चिम विश्वविद्यालय वागेश्वरी बहुमुखी क्याम्पसका उपप्राध्यापक पनि हुन । कोहलपुर टुडेको सम्पादक शर्माले  कवि निमेषजीको कविता संग्रह लाई यसरी समीक्षा गरेका छ्न ।

आज म नेपाली साहित्यका सशक्त स्रष्टा केशव निमेषद्वारा लिखित कृति “मृत्युगन्जको मौनता” बारे केही टिप्पणी गर्दै छु । पुस्तकको शीर्षकले नै पाठकको मनमा जिज्ञासा पैदागर्छ। “मृत्युगन्ज” शब्दले जीवनको अन्तिम क्षणलाई संकेतगर्छ भने “मौनता ” ले मानिसका भित्री चाहना, स्वीकारोक्ति, पीडा र आत्मसंवादलाई प्रतिनिधित्व गर्छ। यसरी हेर्दा शीर्षकले नै जीवन र मृत्युबीचको गहिरो सम्बन्धलाई उजागर गरेको देखिन्छ।

पुस्तकको आवरण चित्र अत्यन्तै प्रतीकात्मक छ। आवरणमा देखिएका कालो छायाँजस्ता मानव आकृतिहरू, माथिबाट झरेको रातो रेखा र उठेका हातहरूले जीवनका संघर्ष, पीडा, आशा र अन्तिम मुक्ति खोज्ने मानवीय अवस्थालाई चित्रण गरेका छन्। यसले पाठकलाई पुस्तकभित्र प्रवेश गर्नुअघि नै गम्भीर चिन्तनतर्फ डोर्‍याउँछ।

“मृत्युगन्जको मौनता केवल साहित्यिक कृति मात्र होइन, यो मानिसको अस्तित्व, समाज, सम्बन्ध र जीवनको अर्थबारे गहिरो प्रश्न उठाउने सिर्जना हो। लेखकले जीवनका विभिन्न पाटाहरूलाई संवेदनशील ढंगले प्रस्तुत गरेका छन्। मानिस जन्मदेखि मृत्युसम्म अनेक सपना, संघर्ष, सफलता, असफलता र सम्बन्धका उतारचढावबाट गुज्रन्छ। यही यथार्थलाई पुस्तकले कलात्मक रूपमा अभिव्यक्त गरेको छ।
यस कृतिको मुख्य विशेषता यसको मानवीय संवेदना हो। कविले समाजका विभिन्न वर्गका मानिसहरूको पीडा, संघर्ष र आशालाई जीवन्त रूपमा चित्रण गरेका छन्। आधुनिक समाजमा मानिस भौतिक रूपमा सम्पन्न हुँदै गएपनि मानसिक रूपमा एक्लोपन, तनाव र असन्तुष्टिबाट ग्रसित भइरहेको अवस्था पुस्तकमा प्रतिबिम्बित भएको देखिन्छ। कविले पाठकलाई आफ्नै जीवनतर्फ फर्केर हेर्न प्रेरित गर्छन्।

भाषाशैलीको दृष्टिले पुस्तक सरल, प्रभावकारी र आधुनिक छ। लेखकले जटिल विषयलाई पनि सहज भाषामा प्रस्तुत गरेका छन्। त्यसैले यो कविता विभिन्न उमेर समूहका पाठकका लागि पठनीय बन्न पुगेको छ। शब्द चयन, भाव अभिव्यक्ति र प्रतीकहरूको प्रयोगले कृतिलाई अझ प्रभावशाली बनाएको छ।
आजको डिजिटल युगमा मानिसहरू सामाजिक सञ्जाल र प्रविधिसँग धेरै नजिक भएपनि मानवीय सम्बन्धहरू कमजोर बन्दै गएका छन्। यस्ता परिस्थितिमा “मृत्युगन्जको मौनता” ले मानिसलाई आफ्नो अस्तित्व, मूल्य र सम्बन्धको महत्त्वबारे पुनर्विचार गर्न प्रेरित गर्छ। जीवन केवल सफलता र सम्पत्तिको नाम होइन; जीवन भावनात्मक सम्बन्ध, आत्मसन्तुष्टि र मानवीय मूल्यहरूको पनि यात्रा हो भन्ने सन्देश कविताले दिन खोजेको देखिन्छ।
यस कृतिले मृत्युको विषयलाई निराशा वा भयको रूपमा मात्र प्रस्तुत गर्दैन। बरु मृत्युको वास्तविकतालाई स्वीकार गर्दै जीवनलाई अझ अर्थपूर्ण बनाउन प्रेरणा दिन्छ। मानिसले मृत्युअघि के सोच्दछ, के सम्झन्छ र के चाहन्छ भन्ने प्रश्नमार्फत लेखकले जीवनका वास्तविक प्राथमिकताहरू पहिचान गर्न आग्रह गरेका छन्।
शैक्षिक दृष्टिले पनि यो कविता संग्रह महत्त्वपूर्ण छ। यसले विद्यार्थी, शिक्षक तथा अनुसन्धानकर्तालाई जीवन दर्शन, सामाजिक यथार्थ र साहित्यिक सौन्दर्यबारे सोच्न प्रेरित गर्छ। पुस्तकले आलोचनात्मक सोच, आत्मविश्लेषण र मानवीय मूल्यहरूको विकासमा सहयोग पुर्‍याउँछ।
अन्त्यमा, “मृत्युगन्जको मौनता” जीवन र मृत्युबीचको सम्बन्धलाई गहिराइमा बुझाउने, मानवीय संवेदनालाई केन्द्रमा राख्ने र पाठकलाई आत्मचिन्तनतर्फ डोर्‍याउने उत्कृष्ट कृति हो। यसले हामीलाई जीवनको क्षणभंगुरता सम्झाउँदै प्रत्येक क्षणलाई अर्थपूर्ण बनाउन प्रेरित गर्छ। त्यसैले यो संग्रह केवल पढ्नका लागि मात्र होइन, जीवनलाई बुझ्नका लागि पनि महत्त्वपूर्ण कृति मान्न सकिन्छ।