बडादशैं २०८३ का शुभसाइत सार्वजनिक गर्ने तयारीसँगै धार्मिक उल्लासको प्रतीक्षा

असोज २५ गते घटस्थापना, कात्तिक ४ गते विजया दशमीको टीका; धर्म, संस्कृति र पारिवारिक एकताको पर्व बडादशैं नजिकिँदै गरेका छ्न ।

नेपालीहरूको महान् चाड बडादशैं २०८३ को आगमनसँगै देशभर धार्मिक, सांस्कृतिक तथा पारिवारिक उल्लासको वातावरण बन्ने अपेक्षा गरिएको छ। हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको प्रमुख पर्वका रूपमा मनाइने बडादशैंले शक्ति, सत्य, धर्म र असत्यमाथि सत्यको विजयको सन्देश दिनुका साथै पारिवारिक पुनर्मिलन, आपसी सद्भाव र सामाजिक एकतालाई समेत सुदृढ बनाउँदै आएको छ।

उपलब्ध दशैं शुभकामना पोस्टरमा नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिको नाम उल्लेख गर्दै नवरात्रदेखि विजया दशमी तथा कोजाग्रत पूजासम्मका विभिन्न धार्मिक कार्य र शुभसाइतहरू प्रस्तुत गरिएका छन्। उक्त विवरणअनुसार असोज २५ गते आइतबार घटस्थापनाबाट दशैंको औपचारिक सुरुवात हुने र कात्तिक ४ गते बुधबार विजया दशमीको टीका ग्रहण गर्ने साइत बिहान १० बजेर २६ मिनेट उल्लेख गरिएको छ। यद्यपि, यी मिति तथा समय आधिकारिक पञ्चाङ्गसँग पुष्टि गरेर मात्र अन्तिम रूपमा प्रकाशन गर्नुपर्नेछ।
घटस्थापनाबाट सुरु हुन्छ नवरात्रको धार्मिक अनुष्ठान
बडादशैंको पहिलो दिन घटस्थापनामा घरघरमा विधिपूर्वक जमरा राखी दुर्गा भवानीको पूजा–आराधना गरिन्छ। नवरात्रका नौ दिनसम्म शक्तिस्वरूपा देवी दुर्गाका विभिन्न रूपको उपासना गर्ने परम्परा छ। भक्तजनले घर, मन्दिर तथा शक्तिपीठहरूमा पूजापाठ, व्रत र धार्मिक अनुष्ठान गरी सुख, शान्ति, समृद्धि तथा पारिवारिक कल्याणको कामना गर्दछन्।

दशैं केवल धार्मिक अनुष्ठानमा सीमित पर्व होइन। यो नेपाली समाजको मौलिक पहिचान, सांस्कृतिक निरन्तरता र पुस्तौँदेखि हस्तान्तरण हुँदै आएको परम्पराको महत्वपूर्ण प्रतीकसमेत हो।
फूलपाती, महाअष्टमी र महानवमीको विशेष महत्त्व
दशैंका अवसरमा फूलपाती भित्र्याउने, महाअष्टमीमा देवीको विशेष पूजा गर्ने तथा महानवमीमा धार्मिक अनुष्ठान सम्पन्न गर्ने परम्परा रहिआएको छ। यी अवसरमा देशका विभिन्न शक्तिपीठ तथा देवी मन्दिरहरूमा श्रद्धालुहरूको सहभागिता बढ्ने गर्दछ।
विजया दशमीका दिन परिवारका ज्येष्ठ सदस्य तथा मान्यजनबाट रातो टीका, जमरा र आशीर्वाद ग्रहण गरिन्छ। मान्यजनले सन्तान तथा परिवारका सदस्यको सुख, स्वास्थ्य, दीर्घायु, ज्ञान, विवेक र प्रगतिका लागि आशीर्वाद दिने चलन छ। यसले पुस्ताबीचको सम्बन्धलाई प्रगाढ बनाउनुका साथै पारिवारिक आत्मीयता र सम्मानको संस्कारलाई निरन्तरता दिन्छ।
दशैंले दिन्छ सत्य, सदाचार र सकारात्मक परिवर्तनको सन्देश
धार्मिक मान्यताअनुसार देवी दुर्गाले महिषासुरमाथि विजय प्राप्त गरेको प्रसङ्गले अन्याय, अहंकार र दुष्प्रवृत्तिमाथि सत्य, न्याय तथा सदाचारको विजयलाई प्रतीकात्मक रूपमा प्रस्तुत गर्दछ। त्यसैले दशैंलाई आत्मशुद्धि, सकारात्मक सोच, नैतिक आचरण र सामाजिक जिम्मेवारीको सन्देश दिने पर्वका रूपमा पनि लिन सकिन्छ।
वर्तमान समयमा दशैंको वास्तविक महत्त्वलाई केवल नयाँ लुगा लगाउने, मीठो खाने र मनोरञ्जन गर्ने अवसरमा सीमित नराखी परिवार, समाज र राष्ट्रप्रतिको जिम्मेवारीसँग जोड्न आवश्यक छ। आपसी मनमुटाव अन्त्य गर्ने, दुःखी तथा विपन्नलाई सहयोग गर्ने, ज्येष्ठ नागरिकको सम्मान गर्ने र बालबालिकामा असल संस्कार विकास गर्ने कार्यले पर्वको महत्त्व अझ बढाउँछ।
धर्म, संस्कृति र मौलिक परम्पराको संरक्षणमा जोड
दशैंले नेपाली समाजमा धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक विविधता र सामाजिक सहअस्तित्वको महत्त्वलाई उजागर गर्दछ। परम्पराको संरक्षणसँगै समयअनुकूल सकारात्मक अभ्यास अपनाउनु, पर्वलाई मर्यादित बनाउनु तथा अनावश्यक तडकभडक र फजुल खर्च कम गर्नु आजको आवश्यकता हो।
दशैंको शुभकामना सन्देशमा धर्म, संस्कृति र मौलिक परम्परालाई नेपाली पहिचानको आधारका रूपमा प्रस्तुत गर्दै सबैको जीवनमा सुख, शान्ति, समृद्धि र सद्भाव छाओस् भन्ने कामना गरिएको छ। सामान्यतया देवीको प्रसाद ग्रहण गर्न छुट्टै साइत आवश्यक नपर्ने मान्यता पनि उल्लेख गरिएको छ। तथापि, टीका ग्रहण तथा विशिष्ट धार्मिक अनुष्ठानका लागि सम्बन्धित आधिकारिक पञ्चाङ्ग र परम्परालाई आधार मान्नु उपयुक्त हुन्छ।
सबैमा विजया दशमी २०८३ को हार्दिक मंगलमय शुभकामना
बडादशैंले प्रत्येक नेपालीको घरपरिवारमा सुख, शान्ति, स्वास्थ्य, समृद्धि र आपसी प्रेम बढाओस्। समाजमा सद्भाव, राष्ट्रमा एकता र नागरिकमा सकारात्मक सोचको विकास होस्। धर्म, संस्कृति र मौलिक परम्पराको संरक्षण गर्दै नयाँ पुस्तामा असल संस्कार हस्तान्तरण गर्न सकियोस्। विजया दशमी २०८३ को पावन अवसरमा स्वदेश तथा विदेशमा रहनुभएका सम्पूर्ण नेपाली दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरूमा हार्दिक मंगलमय शुभकामना!

एकराज शर्मा : उपप्राध्यापक मध्यपश्चिम विश्वविद्यालय, वागेश्वरी बहुमुखी क्याम्पस, कोहलपुर, बाँके