युवा, प्रविधि र पुस्तकालय विषयक प्रेरणात्मक युवा संवाद कार्यक्रम सम्पन्न

कोहलपुर,, बांके 
“आजका युवा भोलिका भविष्य हुन्, युवाको चिन्ता गर्नु भनेको देशको समृद्धिको चिन्ता गर्नु हो । “फरक परिवेश, साझा आकांक्षा” भन्ने मूल भावका साथ २७औँ अन्तर्राष्ट्रिय युवा दिवस २०२६ को अवसरमा “युवा, प्रविधि र पुस्तकालय” विषयक प्रेरणात्मक युवा संवाद कार्यक्रम कोहलपुरमा उत्साहपूर्ण रूपमा सम्पन्न भएको छ। ज्ञानोदय सामुदायिक पुस्तकालय तथा स्रोत केन्द्र, कोहलपुर–११, बाँकेको आयोजनामा पुस्तकालय सभाहलमा सम्पन्न कार्यक्रममा विभिन्न विद्यालय, क्याम्पस, ध्यान तथा आध्यात्मिक संस्थासँग आबद्ध युवा, विद्यार्थी, पाठक तथा सामाजिक क्षेत्रका व्यक्तिहरूको उल्लेख्य सहभागिता रहेको थियो।

२०८३ साल भदौ २७ गते बिहान ९ः१५ बजे आयोजना गरिएको उक्त कार्यक्रम करिब दुई घण्टा सञ्चालन भएको थियो। कार्यक्रममा युवाको वर्तमान अवस्था, भविष्यका सम्भावना, प्रविधिको बढ्दो प्रभाव, पुस्तकालयको बदलिँदो भूमिका, पठन संस्कृतिको विकास, सकारात्मक सोच, नेतृत्व क्षमता, आत्मअनुशासन, सामाजिक उत्तरदायित्व तथा राष्ट्र निर्माणमा युवाको भूमिकाका विषयमा विचार तथा अनुभव आदान–प्रदान गरिएको थियो। कार्यक्रममा ज्ञानोदय सामुदायिक पुस्तकालय तथा स्रोत केन्द्रका अध्यक्ष एकराज शर्माले युवाको भविष्यसँग देशको भविष्य प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको उल्लेख गर्दै युवालाई केन्द्रमा राखेर समाज र राष्ट्रको विकासको योजना बनाउनुपर्ने धारणा व्यक्त गरे। उनले “आजका युवा भोलिका भविष्य हुन्, युवाको चिन्ता गर्नु भनेको देशको समृद्धि र भविष्यको चिन्ता गर्नु हो” भन्ने भावलाई केन्द्रमा राख्दै युवा पुस्तालाई ज्ञान, सीप, प्रविधि र सकारात्मक सोचका माध्यमबाट अगाडि बढाउनुपर्ने बताए।

अध्यक्ष शर्माले युवामा ऊर्जा, क्षमता, सिर्जनशीलता र नयाँ सोच प्रशस्त भए पनि त्यसलाई सही दिशामा प्रयोग गर्न आवश्यक रहेको बताए। उनले युवाको समय केवल सामाजिक सञ्जाल र मनोरञ्जनमा मात्र सीमित नभई पुस्तक अध्ययन, ज्ञान प्राप्ति, सीप विकास, सिर्जना, अनुसन्धान, सामाजिक सेवा र राष्ट्र निर्माणमा प्रयोग हुनुपर्नेमा जोड दिए। उनले पुस्तकालयलाई परम्परागत रूपमा पुस्तक पढ्ने स्थानका रूपमा मात्र नहेरी ज्ञान र विचार निर्माण गर्ने खुला शैक्षिक थलोका रूपमा विकास गर्नुपर्ने धारणा राखे। अहिलेको डिजिटल युगमा पुस्तकालयको महत्व घटेको नभई यसको भूमिका झन् फराकिलो भएको बताउँदै उनले छापा पुस्तकसँगै डिजिटल सामग्री, सूचना प्रविधि, अनुसन्धान सामग्री र सिर्जनात्मक गतिविधिसँग पुस्तकालयलाई जोड्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याए।

पुस्तकालय र प्रविधिबीच सहकार्य आवश्यक कार्यक्रममा “युवा, प्रविधि र पुस्तकालय” विषयलाई केन्द्रमा राखेर प्रविधि र पुस्तकालय एक–अर्काका प्रतिस्पर्धी नभई सहयात्री भएको धारणा व्यक्त गरिएको थियो। मोबाइल, इन्टरनेट, सामाजिक सञ्जाल, कृत्रिम बौद्धिकता तथा डिजिटल माध्यमले युवाको सिकाइ प्रक्रियालाई सहज बनाएको भए पनि प्राप्त सूचनाको विश्वसनीयता परीक्षण गर्ने क्षमता पनि उत्तिकै आवश्यक रहेको सहभागीहरूले बताए।

प्रविधिले ज्ञानको पहुँचलाई सहज बनाएको छ। केही सेकेन्डमै विश्वका विभिन्न स्रोतबाट सूचना प्राप्त गर्न सकिने अवस्था सिर्जना भए पनि सूचना र ज्ञान एउटै कुरा नभएको भन्दै युवाले सूचनालाई विश्लेषण गर्ने, सत्य–असत्य छुट्याउने र व्यवहारमा उपयोग गर्ने क्षमता विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको थियो। सहभागीहरूले पुस्तकालयले पनि बदलिँदो समयअनुसार आफ्नो सेवा र गतिविधिमा विविधता ल्याउनुपर्ने बताए। युवाका लागि पठन क्लब, पुस्तक चर्चा, संवाद कार्यक्रम, लेखन तथा सिर्जनात्मक प्रतियोगिता, प्रविधिमैत्री अध्ययन, करियर परामर्श, व्यक्तित्व विकास, नेतृत्व विकास तथा अनुसन्धानमूलक गतिविधि सञ्चालन गर्न सके पुस्तकालयप्रति युवाको आकर्षण अझ बढ्ने धारणा राखिएको थियो।

विभिन्न विद्यालय तथा संस्थाका युवा–विद्यार्थीको सहभागिता
कार्यक्रममा शिवशक्ति माध्यमिक विद्यालय, कोहलपुर–२; पञ्चमुखी इङ्लिस मिडियम स्कुल, कोहलपुर–५; जनज्योति पब्लिक हाई स्कुल, कोहलपुर–२; कोहलपुर माध्यमिक विद्यालय, कोहलपुर–११ लगायतका विद्यालयका विद्यार्थीहरूको सहभागिता रहेको थियो। त्यस्तै वागेश्वरी बहुमुखी क्याम्पस, कोहलपुर, ओसो आनन्द ध्यान केन्द्र, कोहलपुर तथा ईश्वरीय ब्रह्माकुमारी विश्वविद्यालयसँग आबद्ध बाल ब्रह्माचारी, रमिला दिदी, रुबी दिदी लगायतका दिदीहरू तथा विभिन्न क्षेत्रका युवा र विद्यार्थीहरूको पनि कार्यक्रममा सहभागिता रहेको थियो।

विद्यालय तथा क्याम्पस तहका विद्यार्थीको उल्लेख्य उपस्थितिले कार्यक्रमलाई अझ जीवन्त बनाएको थियो। सहभागी विद्यार्थीहरूले अध्ययन, प्रविधिको प्रयोग, भविष्यको लक्ष्य, व्यक्तित्व विकास, अनुशासन, सकारात्मक सोच तथा पुस्तकालयको उपयोगका विषयमा आफ्ना जिज्ञासा, विचार र अनुभव प्रस्तुत गरेका थिए।
युवाको भविष्यसँग पुस्तकालयको सम्बन्ध कार्यक्रममा युवाको भविष्य निर्माणमा पुस्तकालयको भूमिका महत्वपूर्ण रहेको विषयमा विशेष चर्चा गरिएको थियो। पुस्तकालयले विद्यार्थीलाई पाठ्यक्रममा आधारित ज्ञान मात्र नभई जीवनोपयोगी ज्ञान, सामाजिक चेतना, नैतिक मूल्य, आलोचनात्मक सोच, सिर्जनशीलता र नेतृत्व क्षमता विकास गर्न सहयोग पुर्‍याउने सहभागीहरूको धारणा थियो।

पुस्तकालयमा आउने प्रत्येक पाठक सम्भावित रूपमा समाज परिवर्तनको वाहक बन्न सक्ने भएकाले पुस्तकालयले युवालाई केवल किताब उपलब्ध गराउनेभन्दा पनि उनीहरूका विचार सुन्ने, प्रश्न गर्ने वातावरण बनाउने र नयाँ सम्भावनाको खोजीमा प्रेरित गर्ने भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने बताइएको थियो। युवालाई पुस्तकसँग जोड्न सके उनीहरूमा धैर्य, एकाग्रता, कल्पनाशक्ति र विश्लेषणात्मक क्षमता विकास हुने तथा प्रविधिको अत्यधिक प्रयोगबाट उत्पन्न हुन सक्ने नकारात्मक असरलाई समेत सन्तुलित गर्न सहयोग पुग्ने धारणा कार्यक्रममा व्यक्त गरिएको थियो।

सकारात्मक सोच र आत्मअनुशासनमा जोड कार्यक्रममा सहभागी वक्ता तथा युवाहरूले सफलता प्राप्त गर्न केवल औपचारिक शिक्षा पर्याप्त नहुने भन्दै सकारात्मक सोच, मेहनत, अनुशासन, निरन्तर सिकाइ, समय व्यवस्थापन र असफलताबाट सिक्ने क्षमता आवश्यक रहेको युवाले आफूलाई समस्याको हिस्सा नभई समाधानको हिस्सा बनाउनुपर्नेमा जोड दिँदै समाजमा देखिएका विकृति, निराशा, बेरोजगारी, सामाजिक विभेद तथा अन्य चुनौतीको सामना गर्न युवाको सिर्जनशील भूमिका आवश्यक रहेको बताइएको थियो। युवाले आफ्नो भविष्यको लक्ष्य स्पष्ट बनाएर त्यसअनुसार ज्ञान र सीप हासिल गर्न सके व्यक्तिगत सफलता मात्र नभई समाज र राष्ट्रको समृद्धिमा पनि योगदान पुर्‍याउन सक्ने विचार सहभागीहरूले राखेका थिए।
प्रेरक वक्ता एल.पी. पोखरेलको प्रेरणादायी प्रस्तुति कार्यक्रमका प्रेरक वक्ता एल.पी. पोखरेलले युवाभित्र रहेको सम्भावना र ऊर्जालाई सही दिशामा परिचालन गर्न सके समाजमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सकिने बताए। उनले युवाले अवसरको प्रतीक्षा मात्र नगरी आफ्नै क्षमता, रुचि र सीपको पहिचान गरेर अवसर सिर्जना गर्नुपर्नेमा जोड दिए उनले जीवनमा आउने चुनौतीलाई असफलताको रूपमा मात्र नहेरी सिकाइ र अगाडि बढ्ने अवसरका रूपमा लिनुपर्ने बताए। युवाले आफ्नो समय, ऊर्जा र क्षमतालाई सकारात्मक क्षेत्रमा लगानी गर्न सके व्यक्तिगत जीवनसँगै परिवार, समाज र राष्ट्रको भविष्यसमेत परिवर्तन गर्न सकिने उनको भनाइ थियो।
आध्यात्मिक तथा मानसिक विकासको पक्ष कार्यक्रममा ओसो आनन्द ध्यान केन्द्र तथा ईश्वरीय ब्रह्माकुमारी विश्वविद्यालयसँग आबद्ध प्रतिनिधि तथा सहभागीहरूको उपस्थितिले युवाको मानसिक शान्ति, आत्मचिन्तन, ध्यान, सकारात्मक सोच र आध्यात्मिक विकासका विषयलाई समेत संवादमा समेटिएको थियो आजको तीव्र प्रतिस्पर्धा, सूचना प्रवाह र सामाजिक दबाबका बीच युवाले आफ्नो मानसिक सन्तुलन कायम राख्न ध्यान, आत्मचिन्तन, अनुशासन तथा सकारात्मक जीवनशैलीलाई अपनाउनुपर्ने धारणा व्यक्त गरिएको थियो। ज्ञानसँगै विवेक, सीपसँगै संस्कार र प्रविधिसँगै मानवीय संवेदनाको विकास आवश्यक रहेको सन्देश कार्यक्रममा दिइएको थियो।
युवाको आवाज सुन्ने प्रयास कार्यक्रमको महत्वपूर्ण पक्षका रूपमा युवाहरूलाई केवल श्रोता नबनाई उनीहरूका विचार र जिज्ञासालाई समेत स्थान दिइएको थियो। विद्यार्थी तथा युवा सहभागीहरूले पुस्तकालयले युवालाई कसरी अझ आकर्षित गर्न सक्छ, प्रविधिको सही प्रयोग कसरी गर्ने, अध्ययनको बानी कसरी विकास गर्ने र भविष्यको करियरका लागि अहिलेबाट के गर्नुपर्छ भन्ने विषयमा आफ्ना धारणा राखेका थिए। युवाको आवाज, आवश्यकता र आकांक्षालाई पुस्तकालयका गतिविधिसँग जोड्दै आगामी कार्यक्रम निर्माण गर्नुपर्ने विषयमा समेत छलफल भएको थियो।
सहजीकरणमा ईश्वर शर्मा कार्यक्रमको सहजीकरण ज्ञानोदय सामुदायिक पुस्तकालय तथा स्रोत केन्द्रका सह–सचिव ईश्वर शर्माले गरेका थिए। उनले विषयलाई सहज र संवादात्मक शैलीमा अगाडि बढाउँदै सहभागी युवालाई आफ्ना विचार राख्न प्रेरित गरेका थिए सहजीकरणका क्रममा उनले पुस्तकालयलाई समुदायको साझा ज्ञान केन्द्रका रूपमा विकास गर्न युवाको सहभागिता अनिवार्य रहेको बताए। युवालाई पुस्तकालयसँग जोडेर “पढ्ने, सोच्ने, प्रश्न गर्ने र सिर्जना गर्ने संस्कार” विकास गर्न सके पुस्तकालयको वास्तविक उद्देश्य पूरा हुने धारणा उनले राखे।
“पढ्ने युवा, सोच्ने युवा र बनाउने युवा” कार्यक्रमले युवालाई केवल भविष्यका नागरिकका रूपमा नभई वर्तमानका सक्रिय परिवर्तनकारी शक्तिका रूपमा हेर्नुपर्ने सन्देश दिएको छ। आजको युवा पुस्ता प्रविधिमा अभ्यस्त भएकाले प्रविधिलाई ज्ञान, सीप र सिर्जनाको माध्यम बनाउन सके देशको विकासमा ठूलो योगदान पुग्ने देखिन्छ।
युवाको हातमा मोबाइल र इन्टरनेट मात्र होइन, ज्ञानको पुस्तक पनि हुनुपर्ने र पुस्तकालय युवाको नियमित गन्तव्य बन्नुपर्नेमा कार्यक्रमले जोड दिएको छ। प्रविधिले संसारलाई नजिक ल्याए पनि गहिरो अध्ययन, विवेक र मानवीय सम्बन्धको विकल्प प्रविधि मात्र हुन नसक्ने भएकाले पुस्तकालय र प्रविधिको सन्तुलित प्रयोग आवश्यक रहेको निष्कर्ष निकालिएको थियो। युवाको चिन्ता नै देशको समृद्धिको चिन्ता समग्रमा कार्यक्रमले युवा, पुस्तकालय र प्रविधिलाई एउटै साझा उद्देश्य—ज्ञानमा आधारित, सिर्जनशील, जिम्मेवार र समृद्ध समाज निर्माण—सँग जोड्ने प्रयास गरेको छ।
अध्यक्ष एकराज शर्माले व्यक्त गरेको “आजका युवा भोलिका भविष्य हुन्” भन्ने विचार कार्यक्रमको मूल सन्देशका रूपमा स्थापित भएको थियो। वास्तवमा युवालाई शिक्षित, सीपयुक्त, नैतिक, सिर्जनशील र जिम्मेवार बनाउन सक्नु भनेको देशको भविष्यलाई बलियो बनाउनु हो। त्यसैले युवाका समस्या, अवसर, आकांक्षा र सम्भावनाप्रति राज्य, समाज, शैक्षिक संस्था र समुदाय सबै गम्भीर हुनुपर्ने आवश्यकता कार्यक्रमले औँल्याएको छ। ज्ञानोदय सामुदायिक पुस्तकालय तथा स्रोत केन्द्रले अन्तर्राष्ट्रिय युवा दिवसको अवसरमा आयोजना गरेको यस प्रकारको कार्यक्रमले पुस्तकालयलाई समुदायको जीवित ज्ञान केन्द्र, युवाको संवादस्थल र सकारात्मक परिवर्तनको आधारका रूपमा स्थापित गर्ने प्रयासलाई थप बल दिएको छ।

आगामी दिनमा पनि युवालाई केन्द्रमा राखेर पठन संस्कृति विकास, पुस्तक चर्चा, युवा संवाद, प्रविधिमैत्री अध्ययन, व्यक्तित्व विकास, नेतृत्व विकास, करियर मार्गदर्शन, सिर्जनात्मक लेखन, ध्यान तथा मानसिक शान्तिसम्बन्धी कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिन सके कोहलपुर क्षेत्रका युवाको ज्ञान, सीप र नेतृत्व क्षमतामा महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। युवा जागे समाज जाग्छ, युवा पढे समाज सोच्न थाल्छ र युवा सिर्जनशील बने देश समृद्धिको बाटोमा अघि बढ्छ। त्यसैले आज युवामा गरिएको लगानी नै भोलिको समृद्ध राष्ट्र निर्माणको सबैभन्दा महत्वपूर्ण आधार हो।